Autori: Ivana Dinić, Sonja Jovanović i Smilja Marković
U Beogradu je, u periodu od 3. do 5. decembra 2025. godine, održana Dvadeset treća konferencija mladih istraživača – Nauka i inženjerstvo novih materijala (23rd Young Researchers’ Conference – Materials Science and Engineering 2025). Konferenciju su organizovali Institut tehničkih nauka SANU i Društvo za istraživanje materijala Srbije, uz finansijsku podršku Ministarstva nauke, tehnološkog razvoja i inovacija Republike Srbije.
Cilj Konferencije, od njenog uspostavljanja 2002. godine do danas, jeste da mladim istraživačima iz oblasti nauke i inženjerstva materijala, kako studentima osnovnih, master i doktorskih studija, tako i doktorima nauka mlađim od 35 godina, omogući da predstave rezultate svojih istraživanja, čuju sugestije iskusnijih istraživača koji predsedavaju sekcijama, uspostave kontakte i razmene iskustva sa kolegama iz različitih institucija radi buduće saradnje. Od samog osnivanja, namera organizatora bila je da konferencija bude dostupna svima, te su učenici oslobođeni plaćanja kotizacije.
Radovi na 23. konferenciji mladih istraživača prikazani su kao usmena predavanja, organizovana u sedam tematskih oblasti:
- Biomaterijali
- Materijali sa primenom u zaštiti životne sredine
- Teorijsko modelovanje materijala
- Nanostrukturni materijali
- Nove metode sinteze i procesiranja materijala
- Materijali za solarne ćelije nove generacije i
- Materijali sa primenom u visokim tehnologijama.
Za učestvovanje na 23. konferenciji mladih istraživača prijavilo se 69 učesnika iz devet zemalja: Poljske (7), Slovenije (6), Bugarske (2), Ukrajine (1), Rusije (1), Srbije (47), Severne Makedonije (1), Indije (1), Estonije (1) i Slovačke (2). Od 69 prijavljenih apstrakata izloženo je 59. Oko 80% učesnika bilo je iz Srbije i oni su na Konferenciji prikazivali rezultate projekata institucionalnog finansiranja, Fonda za nauku, bilateralnih projekata, projekata saradnje sa dijasporom, kao i projekata saradnje sa privredom.
Konferenciju su otvorile dr Sonja Jovanović i dr Ivana Dinić, potpredsednice naučno-organizacionog odbora KMI, gde su, uz dobrodošlicu učesnicima, dodeljene plakete dobitnicima nagrada iz 2024. godine.
Učesnici 23. Konferencije mladih istraživača
Programski deo konferencije započeo je izlaganjima iz tematske oblasti Biomaterijali, koja je bila podeljena u dve sesije sa ukupno 14 predavanja. Izlaganja su obuhvatila materijale koji se primenjuju u inženjerstvu i regeneraciji tkiva, protetici, u medicini kao nosači lekova, kao i u detekciji kancerogenih ćelija. Poseban deo predavanja bio je posvećen analizi i razvoju bioaktivnih stakala i 3D modela sistema osteosarkoma, sa ciljem kontrolisanog otpuštanja lekova i njihovog testiranja u terapiji kancera. Istaknuto je i veoma zanimljivo predavanje o primeni biokompatibilnih nanomotora na bazi zlata i titanjum-oksida, koji efikasno indukuju ROS-posredovanu apoptozu u A375 ćelijama melanoma, uz minimalnu toksičnost prema eritrocitima.
Konferencijski program nastavljen je tematskom oblasti Materijali sa primenom u zaštiti životne sredine. U okviru dve sesije održano je ukupno 13 predavanja, fokusiranih na razvoj i analizu materijala za prečišćavanje otpadnih voda i reciklažu. Predstavljeni su rezultati izolacije industrijskih boja primenom BiVO₄ nanočestica, kao i selektivnog razdvajanja metalnih jona (Co²⁺, Li⁺) iz istrošenih baterija korišćenjem jonoizmenjivačkih membrana. Takođe su prezentovani rezultati razvoja sorbenata na bazi hidrofobnog stiren-divinilbenzen kopolimera za selektivnu sorpciju Au(III) jona u prisustvu Pd(II), Pt(IV) i Rh(III) jona, kao i mogućnosti ponovne upotrebe prašine nastale tokom reciklaže PP i ABS plastike.
Drugog dana konferencije održana su predavanja iz oblasti Materijali sa primenom u visokim tehnologijama, Materijali za solarne ćelije nove generacije i Nove metode sinteze i procesiranja.
Tematske oblasti Materijali sa primenom u visokim tehnologijama i Materijali za solarne ćelije nove generacije realizovane su zajednički kroz tri sesije sa ukupno 19 predavanja. Izlaganja su obuhvatila razvoj referentnih elektroda (Mg(TFSI)₂ i Mg(TFSI)₂–MgCl₂) radi preciznog i ponovljivog merenja procesa oblaganja i skidanja magnezijuma u magnezijum-sumpornim baterijama, kao i ispitivanje mehanizama degradacije litijumskih baterija primenom mikroreferentnih elektroda. Takođe su predstavljeni radovi o elektrohemijskoj depoziciji Co–Sn legura na Ni podlogama za industrijske AWE sisteme, analizi vibracionih svojstava TaTe₄ u CDW fazi, kao i istraživanju magnetnih prelaza u Mn₃Sn₂ kristalima ramanskom spektroskopijom.
Oblast Nove metode sinteze i procesiranja obuhvatila je sedam predavanja. Prikazani su rezultati razvoja NiMoOₓ kompozitnih premaza s katalitičkim performansama i stabilnošću uporedivim sa onima u zahtevnim industrijskim uslovima. Takođe su predstavljene studije ekstrakcije elaginske kiseline iz plodova i komine maline korišćenjem 20% vodenih jonskih tečnosti na bazi holina. Posebno je istaknut potencijal ekstrakata ljuske kakao-zrna (Theobroma cacao L.) kao prirodnih antioksidanasa i pomoćnih ultraljubičastih filtera u kozmetičkim proizvodima, kao i primena biopolimernih filmova na bazi antocijanina kao indikatora svežine hrane, dobijenih ekstrakcijom iz kore crvenog grožđa, borovnice i maline.
Treći dan konferencije bio je posvećen oblastima Teorijsko modelovanje materijala i Nanostrukturni materijali. U okviru sekcije Teorijsko modelovanje materijala održana su dva predavanja koja su se bavila teorijskim predviđanjima i eksperimentalnom validacijom temperaturno zavisnih Raman spektara doksorubicina, kao i primenom algoritama u kombinaciji sa teorijom funkcionalne gustine (DFT) u istraživanju potencijalne pojave polimorfizma kod NiO i PdO.
Tematska oblast Nanostrukturni materijali realizovana je kroz tri sesije sa ukupno 15 predavanja. Izlaganja su bila usmerena na sintezu i karakterizaciju nanomaterijala sa primenom u katalizi, skladištenju energije, optičkom merenju temperature, proizvodnji senzora i fotodinamičkoj terapiji. Prikazana je mogućnost epitaksijalnog rasta monokristalnih PdO nanočestica visokog oksidacionog stanja na rutilnim podlogama primenom magnetronskog raspršivanja, čime je omogućeno formiranje visoko uređenih nanočestica i potencijalno novih Pd–O oksidacionih faza predviđenih DFT teorijom. Predstavljeni su i rezultati uticaja metode sinteze na elektrohemijske performanse superkondenzatora na bazi grafen-oksida, gde su kontrola parametara sinteze i hidrotermalna obrada uz upotrebu površinski aktivnih supstanci imale ključnu ulogu. Prikazani su i novi luminescentni materijali MgGd₂Zr₂O₈ dopirani jonima Eu³⁺, sa potencijalnom primenom kao optički termometri, kao i uticaj sadržaja grafen-oksida u ZnO/GO kompozitima na selektivnost i osetljivost elektroda za detekciju diklofenaka u vodi.
Kao i prethodnih godina, Društvo za istraživanje materijala Srbije bilo je darodavac nagrade za najbolju prezentaciju 2025. godine. Nagrada obuhvata besplatnu kotizaciju za učešće na 27. godišnjoj konferenciji YUCOMAT 2026, koja će se održati od 31. avgusta do 4. septembra 2026. godine u Herceg Novom, Crna Gora. Kriterijumi za ocenjivanje obuhvatali su kvalitet istraživanja, uključujući originalnost, inovativnost i naučni doprinos, kao i kvalitet prezentovanja, koji je podrazumevao adekvatnu terminologiju, razumevanje tematike, kvalitet odgovora na pitanja i tehnički nivo prezentacije. Među velikim brojem izuzetno kvalitetnih izlaganja, koja su bila u skladu sa savremenim svetskim istraživanjima, odabrana su tri predavanja kojima su dodeljene tri ravnopravne nagrade.
Dobitnici nagrada za 2025. godinu su:
(1) Radoš Stefanović za predavanje “Biocompatible gold–titanium oxide nanomotors promote ROS-driven cell death in A375 human melanoma cells”, autora: Radoš Stefanović¹, Radovan Dojčilović², Danijela Danilović², Jelena Pajović³, Vladimir Đoković², Tamara Đukić⁴, Vesna Ilić¹, Biljana Ristić¹,
¹ Institute for Medical Research – National Institute of the Republic of Serbia, University of Belgrade, Dr. Subotića 4, PO Box 39, 11129 Belgrade, Serbia;
² Center of Excellence for Photoconversion, Vinča Institute of Nuclear Sciences – National Institute of the Republic of Serbia, University of Belgrade, PO Box 522, 11001 Belgrade, Serbia;
³ University of Belgrade, Faculty of Physics, Studentski trg 12, 11001 Belgrade, Serbia;
⁴ Innovation Center of the Faculty of Technology and Metallurgy, Karnegijeva 4, 11120 Belgrade, Serbia;
prikazan u sekciji Biomaterials II.
Radoš Stefanović
(2) Jan Jerovšek za predavanje “Probing failure mechanisms in solid-state lithium batteries using an integrated micro-reference electrode”, autora: Jan Jerovšek¹,², Sara Drvarič Talian¹, Robert Dominko¹,²,
¹ Department of Materials Chemistry, National Institute of Chemistry, Hajdrihova 19, 1000 Ljubljana, Slovenia;
² Faculty of Chemistry and Chemical Technology, University of Ljubljana, Večna pot 113, 1000 Ljubljana, Slovenia;
prikazan u sekciji Materials for High Technology Application I.
Jan Jerovšek
(3) Filip Ferenčik za predavanje “Epitaxial growth of monocrystalline palladium oxide nanoparticles on rutile substrates”, autora: Filip Ferenčík¹, Viliam Vretenár², Diana Fabušová¹, Pavol Noga²,
¹ Slovak University of Technology in Bratislava, Faculty of Materials Science and Technology in Trnava, ATRI, Ulica Jána Bottu č. 2781/25, 917 24 Trnava, Slovakia;
² Centre for Nanodiagnostics of Materials, Faculty of Materials Science and Technology, Slovak University of Technology in Bratislava, Vazovova 5, 81243 Bratislava, Slovakia;
prikazan u sekciji Theoretical Modelling and Nanostructured Materials.
Filip Ferenčik
Program konferencije i svi prijavljeni apstrakti štampani su u zborniku Twenty-third Young Researchers’ Conference – Materials Science and Engineering, koji je nakon konferencije objavljen u digitalnom repozitorijumu Instituta tehničkih nauka SANU i na internet-sajtu Društva za istraživanje materijala Srbije. Takođe, učesnicima je upućen poziv da radove prikazane na Konferenciji mladih istraživača podnesu za štampu u časopis Tehnika, separat Novi materijali.
